අනුකම්පාවේ ගෝණයා

අනුකම්පාවේ ගෝණයා

ඈත අතීතයේ, ඉන්දියාවේ බරණැස් නුවර රජකම් කළ බ්‍රහ්දත්ත රජුගේ කාලයේදී, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ගෝණෙකුගේ ස්වරූපයෙන් ඉපිද සිටියහ. ඒ ගෝණාණෝ ඉතාමත් කරුණාවන්ත, දයානුකම්පාවෙන් පිරිපුන් සත්වයෙකි. උන්වහන්සේගේ අනුකම්පාව සුවිශේෂී වූයේ, යම් ජීවියෙකු දුකට පත්ව සිටිනවා දුටු කල, තමන්ගේ ශරීරය හෝ ජීවිතය හෝ නොතකා ඔවුන්ට උපකාර කිරීමට උන්වහන්සේ සැමවිටම සූදානම් වූ නිසාය. ඒ ගෝණාණෝ මහා වනයක් මැද, ඝන වනන්තරයක ජීවත් වූහ. වටපිටාව පුරාම ඈතට දිවෙන සරුසාර තෘණ භූමි, ඝන වෘක්ෂලතා, සහ විවිධ වනසතුන්ගෙන් පිරී ඉතිරී ගිය සුන්දර පරිසරයකි.

දිනක්, ගෝණාණෝ තණකොළ කමින් සිටින විට, දුර සිට ගැහැනු කෙනෙකුගේ මර නින්දාවෙන් හඬන හඬක් ඇසුණි. ඒ හඬ ඉතාමත් වේදනාකාරී එකක් විය. ගෝණාණෝ වහාම තණකොළ කෑම නවත්වා, හඬ ඇසෙන දිශාවට අවධානය යොමු කළහ. උන්වහන්සේගේ කරුණාබරිත හදවත දුකින් පිරී ගියේය. “අහෝ, මේ අසරණ සතාට කුමක් වී ඇත්ද?” උන්වහන්සේ කල්පනා කළහ. තවදුරටත් බලා සිටීමට ඉවහල් නොවූ ගෝණාණෝ, හඬ ඇසෙන දිශාවට වේගයෙන් ගමන් කළහ. ඝන පඳුරු අතරින්, ගල් මුල් අතරින් පැන පැන යමින්, උන්වහන්සේ ළඟාවූයේ ගස් කොළන් අතර සැඟවී සිටි දුප්පත් ස්ත්‍රියක වෙතටය. ඇයගේ ඇඳුම් පැළඳුම් පැරණි, ඉරී ගිය සුළුය. ඇයගේ මුහුණ දුකෙන්, බඩගින්නෙන්, සහ බියෙන් වෙලී ගොස් තිබුණි.

ගෝණාණෝ ඇය අසලට ගොස්, ඉතාමත් මෘදු හඬින් ඇසුවාහ.

“පින්වත්නි, ඔබ දුකින් හඬන්නේ මන්ද? මාගේ උපකාරය ඔබට ලැබේවා!”

ඒ ස්ත්‍රීය, ගෝණාණන්ගේ කරුණාවන්ත ස්වරූපය දුටුවාය. ඇය තවදුරටත් අඬමින් කීවාය.

“අහෝ, මට ගොඩක් දුකයි. මගේ ස්වාමිපුරුෂයා මාව අතහැර ගියා. මට කන්නට දෙයක් නැහැ. මට ඉන්නට තැනක් නැහැ. මට අසරණවෙලා මේ වනයට වෙන්න වුණා. දැන් මම මොනවා කරන්නද කියලා මට හිතාගන්න බැහැ.”

ගෝණාණන්ගේ හදවත ඒ ස්ත්‍රීයගේ දුක දැක තවත් වේදනා විය. උන්වහන්සේ ඇය දෙස බලා, “අහෝ, දුප්පත් ස්ත්‍රීයනි, එසේ බිය නොවන්න. මා ඔබ වෙනුවෙන් සිටිනවා. මාගේ ශරීරය ඔබට ආහාරය පිණිසත්, මාගේ සම ඔබට වස්ත්‍රය පිණිසත්, මාගේ ඇට සැකිල්ල ඔබට නවාතැන් පිණිසත් ලබා දෙන්නම්. මාගේ ජීවිතය පවා ඔබ වෙනුවෙන් අතහැර දමන්නම්.”

ඒ ස්ත්‍රීය ගෝණාණන්ගේ වචන අසා පුදුමයට පත් වූවාය. ඇය කීවාය.

“අහෝ, කරුණාවන්ත ගෝණාණෙනි, ඔබ මට මෙතරම් මහත් උපකාරයක් කරන්නට කැමතිද? මට ඊට සුදුසුකමක් නැහැ.”

ගෝණාණෝ සිනාසෙමින් කීහ.

“ඔබට සුදුසුකම් ගැන හිතන්නට අවශ්‍ය නැහැ. මගේ අනුකම්පාව ඔබ වෙනුවෙන් පමණක් නොව, සියලු සත්වයින් වෙනුවෙන් පවතී. මාගේ ජීවිතයේ පරමාර්ථය වන්නේ අසරණයින්ට උපකාර කිරීමයි.”

ඉන්පසු, ගෝණාණෝ එම ස්ත්‍රීයගේ ඉදිරිපිටදීම, තමන්ගේ ශරීරය පුදකළහ. මුලින්ම, උන්වහන්සේගේ ශරීරයෙන් මස්, මාංශය ගැලවී ඇයගේ ආහාරයට එකතු විය. ඉන්පසුව, උන්වහන්සේගේ සම ඇයගේ වස්ත්‍රය විය. අවසානයේ, උන්වහන්සේගේ ඇට සැකිල්ලෙන් ඇයට සෙවණක්, නවාතැනක් විය. ගෝණාණෝ මියයන තුරුම, ඒ ස්ත්‍රීයගේ දුක නිවාරණය කිරීමට සියලු දේ දුන්හ. ඇය ගෝණාණන්ගේ මහත් අනුකම්පාව, ත්‍යාගශීලීත්වය, සහ සැබෑ කරුණාව දුටුවාය. ඇයගේ හදවත ගෝණාණන්ගේ අනුකම්පාවෙන් පිරී ගියේය.

මේ අතර, බරණැස්පුර රජ මාලිගාවේ, බ්‍රහ්දත්ත රජු සිහිනයකින් ගෝණෙකු දැකගත්තේය. ඒ ගෝණාණෝ රජුට කීවේ,

“මහරජ, ඔබ දහම් නොඇසූ නිසා, ධර්මය නොකෙරූ නිසා, මට මෙලෙස ගෝණෙකු ලෙස ඉපදීමට සිදුවිය. මාගේ මෙම අසරණ තත්වය දුටු කල, ඔබ ධර්මයෙහි හැසිරිය යුතු බවට මේ සංඥාවකි.”

රජතුමා මේ සිහිනයෙන් ඉතාමත් භීතියට පත් විය. උන්වහන්සේ තමන්ගේ අතීත කර්ම විපාක ගැන සිතන්නට වූහ. උන්වහන්සේ වහාම ඇමතිවරුන් කැඳවා, සිහිනය ගැන විස්තර කළහ. ඇමතිවරුන් රජුට සැනසූහ.

“මහරජ, බිය නොවන්න. මෙය යම්කිසි ශුභ සිහිනයක් විය හැකිය.”

නමුත් රජතුමාට සැනසීමක් නොවීය. උන්වහන්සේ ධර්මයෙහි හැසිරීමට තීරණය කළහ. උන්වහන්සේ දන්, පැන්, ධර්මයෙන්, කරුණාවෙන්, මෛත්‍රියෙන් කටයුතු කරන්නට වූහ. ධර්මය දේශනා කොට, සත්ව ඝාතනය නැවැත්වූහ. රජතුමාගේ ධර්මිෂ්ඨ පාලනය නිසා රාජධානිය සශ්‍රීක විය. ජනතාව සතුටින්, සාමයෙන් විසූහ. රජතුමාගේ අනුකම්පාව, ධර්මයෙහි හැසිරීම නිසා, අනුකම්පාවෙන් පිරිපුන් ගෝණාණන්ගේ ආත්මය විමුක්තිය ලැබුවා විය හැකිය.

කල්යත්ම, ඒ ස්ත්‍රීය ගෝණාණන්ගේ අනුකම්පාවෙන් ලද ආහාර, වස්ත්‍ර, සහ සෙවණ භාවිත කරමින්, යම්තාක් දුරට ජීවිතය ගැටගසා ගත්තාය. ඇය සෑම විටම ගෝණාණන්ගේ කරුණාව සිහිපත් කළාය. ඇයගේ හදවතේ ගෝණාණන් කෙරෙහි මහත් ගෞරවයක්, කෘතඥතාවක් ඇති විය. ඇය වනයේ තනිව ගියද, ගෝණාණන්ගේ අනුකම්පාව ඇයට ශක්තියක් විය. ඇය ගෝණාණන්ගේ අනුකම්පාවෙන් ලද ජීවිතය ධර්මයෙහි හැසිරීමට යොදා ගත්තාය.

කර්ම විපාකයටත් වඩා බලවත් අනුකම්පාව

මෙම ජාතකය අපට කියා දෙන්නේ, සැබෑ අනුකම්පාව යනු කුමක්ද යන්නයි. එය කර්ම විපාකවලට වඩා බලවත්ය. යම් සත්වයෙක් අසරණව සිටින විට, ඔවුන්ට උපකාර කිරීම, ඔවුන්ගේ වේදනාව සමනය කිරීම, සැබෑ සතුට ගෙන දෙයි. බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ මෙම ගෝණ ස්වරූපය, අනුකම්පාවේ ආදර්ශයකි. උන්වහන්සේ තමන්ගේ ශරීරය, ජීවිතය පවා අසරණ සතෙකු වෙනුවෙන් පූජා කළහ. මෙය ආත්මාර්ථයෙන් තොර, සැබෑ කරුණාවේ උත්තරීතර ස්වරූපයයි.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේ විසින් ත්‍යාගශීලී බාරමය

මෙම ජාතකයෙහි බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ත්‍යාගශීලී බාරමය බෝධිය මැනවින් පිරුස්සූ සේක. උන්වහන්සේ තම ශරීරය, ජීවිතය පවා අනුකම්පාවෙන් අසරණයනට පූජා කළහ. එය සැබෑ ත්‍යාගශීලීත්වය, නොමසුරු බව, සහ අනුකම්පාවෙහි උත්තරීතර ස්වරූපයයි.